Welke garantie krijg je als consument? Wat leveranciers wel en niet móeten bieden

Als consument koop je een product en verwacht je dat het werkt. Maar wat als die nieuwe laptop na drie maanden happert? Of die wasmachine ineens lekt? Veel mensen denken dat een "garantie" van twee jaar standaard is, maar de werkelijkheid is ingewikkelder. De wet spreekt namelijk niet over garantie, maar over conformiteit en wettelijke aansprakelijkheid van de verkoper.

De Nederlandse situatie in 2026 kent verschillende soorten garanties. De wettelijke rechten volgens het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:17 BW), de fabrieksgarantie die producenten vrijwillig geven, en commerciële garanties die winkelketens als verkooptruc gebruen. Deze drie overlappen, maar zijn niet hetzelfde. Sterker nog, een verkoper die zegt "u heeft twee jaar garantie" probeert vaak zijn wettelijke verplichtingen te verstoppen achter een vriendelijk klinkend woord.

Wat je wettelijk altijd kunt eisen: conformiteit gedurende twee jaar

Artikel 7:17 BW bepaalt dat een verkochte zaak moet "beantwoorden aan de overeenkomst". Dat klinkt vaag, maar betekent concreet: het product moet doen wat je ervan mag verwachten. Een wasmachine moet wassen, een fietsband mag niet na twee weken lekken, een winterjas moet waterdicht zijn als dat op het label staat.

Deze wettelijke conformiteit geldt twee jaar na aankoop voor alle nieuwe producten. Niet omdat de wetgever vriendelijk is, maar omdat een Europese richtlijn (Richtlijn 1999/44/EG) dit voorschrijft. Elk EU-land moet dit minimumniveau hanteren. Nederland heeft dit geïmplementeerd in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.

Het cruciale verschil met wat winkels "garantie" noemen: bij wettelijke conformiteit ligt de verantwoordelijkheid bij de verkoper, niet bij de fabrikant. Koop je een Samsung-televisie bij MediaMarkt en die gaat kapot, dan moet je bij MediaMarkt zijn. MediaMarkt kan niet zeggen "bel maar met Samsung". Dat mag de winkel natuurlijk wel voorstellen, maar wettelijk ben jij de klant van MediaMarkt, niet van Samsung.

Binnen zes maanden na aankoop geldt een omgekeerde bewijslast. Gaat je product kapot binnen een half jaar, dan moet de verkoper bewijzen dat het gebrek er niet al bij levering was. Na zes maanden draait de bewijslast om en moet jij aannemelijk maken dat het om een fabricagefout ging, niet om verkeerd gebruik.

Die omgekeerde bewijslast verdwijnt op 1 januari 2027. Dan treedt de nieuwe Europese richtlijn consumentenkoop in werking, die de bewijslast uitbreidt naar één jaar. Voor consumenten een verbetering, voor webshops een potentiële kostenpost.

Fabrieksgarantie: een commercieel extraatje dat verwarring zaait

Samsung geeft drie jaar garantie op zijn smartphones. Miele belooft tien jaar onderdelen voor wasmachines. Volvo adverteerde ooit met levenslange garantie. Deze fabrieksgaranties klinken indrukwekkend, maar zijn juridisch gezien niet meer dan een commerciële belofte bovenop je wettelijke rechten.

Artikel 7:6 BW definieert garantie als "iedere door de verkoper of producent aan de consument gedane verbintenis waarin deze zich verplicht de koopprijs terug te betalen of de verkochte zaak te vervangen, te herstellen of anderszins met betrekking tot die zaak diensten te verrichten, indien deze niet aan bepaalde specificaties of eisen voldoet". Met andere woorden: de fabrikant belooft vrijwillig iets extra's, maar dit vervangt niet wat de verkoper wettelijk verplicht is.

De praktijk? Veel consumenten bellen bij een defect eerst de fabrikant, omdat het garantienummer op de verpakking staat. Fabrikanten sturen gratis een monteur langs of vervangen het product. Dat is fijn, maar ook strategisch: zolang jij via de fabrieksgarantie werkt, hoef je geen beroep te doen op de verkoper. En zodra de fabrieksgarantie afloopt (vaak na één of twee jaar), denken veel mensen dat ze helemaal geen rechten meer hebben.

Lees fabrieksgarantievoorwaarden dus kritisch. Sommige sluiten bepaalde schades uit: waterschade, vallen, "normaal gebruik". Andere vereisen dat je het product registreert binnen dertig dagen. Weer andere dekken alleen onderdelen, niet de arbeid om ze te vervangen. Deze beperkingen mogen, omdat het om een vrijwillige extra gaat. Maar ze mogen nooit je wettelijke rechten beperken.

Commerciële garanties van winkelketens: vooral een verkooptool

Mediamarkt verkoopt "5 jaar All-in garantie" voor €129. Coolblue biedt "Achteraf Betaald Garantie" aan. Belsimpel verkoopt schermbescherming als "garantie". Deze commerciële garanties zijn verzekeringen verpakt als service.

Ze dekken vaak dingen die de wettelijke conformiteit niet dekt: vallen, waterschade, diefstal. Dat klinkt aantrekkelijk, maar bedenk: betaal je €129 voor een product van €500, dan is dat 25% extra. Statistisch gezien gaat niet één op de vier producten kapot door eigen schuld. De winkels verdienen hier goed aan.

Toch kunnen deze garanties zinvol zijn voor specifieke situaties. Kinderen met dure tablets? Een iPhone die je elke dag op de bouw gebruikt? Dan kan die extra dekking de investering waard zijn. Maar koop het niet impulsief bij de kassa omdat "het toch zonde is als". Dat is precies wat de verkoper hoopt.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft meerdere malen gewaarschuwd tegen misleidende garantieverkoop. Verkopers mogen niet suggereren dat je zonder hun extra garantie geen rechten hebt. Ze mogen de wettelijke rechten niet verzwijgen. En ze moeten duidelijk maken wat de extra garantie wel en niet dekt, voordat je betaalt.

Wanneer kun je reparatie eisen en wanneer vervanging?

Je wasmachine lekt na acht maanden. Mag je een nieuwe eisen of moet je genoegen nemen met reparatie? Dit is waar veel consumentenconflicten ontstaan.

Artikel 7:21 BW geeft de verkoper in eerste instantie het recht om te kiezen tussen reparatie of vervanging, "tenzij dat onmogelijk is of vergen zou van inspanningen die in verhouding tot de andere modaliteit onredelijk zijn". In mensentaal: de winkel mag proberen te repareren, tenzij dat idioot duur of ingewikkeld is vergeleken met gewoon een nieuwe geven.

Na een mislukte reparatie verschuift de macht naar jou als consument. Je mag dan kiezen voor vervanging, prijsvermindering of ontbinding van de koop (geld terug). De kantonrechter oordeelt regelmatig dat consumenten na twee of drie mislukte reparatiepogingen recht hebben op vervanging.

De Geschillencommissie Elektronica (onderdeel van de SGC) behandelt jaarlijks honderden zaken over dit punt. Een patroon: bij producten jonger dan zes maanden wordt vrijwel altijd vervangen. Bij producten tussen zes maanden en een jaar hangt het af van de ernst van het gebrek. Bij producten tussen één en twee jaar oud wordt vaker geoordeeld dat reparatie redelijk is, tenzij het om een essentieel onderdeel gaat.

Stel je koopt een laptop van €1.200. Na veertien maanden crasht de harde schijf. De verkoper biedt reparatie aan, maar jij wilt een nieuwe laptop omdat je de betrouwbaarheid niet meer vertrouwt. De rechter zal waarschijnlijk oordelen dat reparatie redelijk is, tenzij die laptop al eerder andere defecten had. Eén defect na veertien maanden is vervelend maar niet genoeg voor volledige vervanging.

Tweedehands: de garantie die vaak niet bestaat maar eigenlijk wel

Bij tweedehands kopen denken veel mensen: geen garantie. Dat klopt niet helemaal. Ook bij tweedehands geldt de wettelijke conformiteit, maar met een belangrijk verschil: "hetgeen uit de aard en bestemming van de zaak voortvloeit" (artikel 7:17 lid 2 BW). Een auto van acht jaar oud hoeft niet perfect te zijn, maar moet wel rijden zonder dat de motor na twee weken stukgaat.

Koop je tweedehands van een particulier via Marktplaats? Dan gelden de consumentenrechten niet. Particulieren zijn geen professionele verkopers, dus je koopt "as is". Tenzij de verkoper bewust een gebrek verzwegen heeft. Dan kun je op grond van dwaling (artikel 6:228 BW) de koop vernietigen.

Koop je bij een professionele tweedehandswinkel of dealer? Dan gelden de consumentenrechten volledig. AutoScout, MarktplaatsAuto's, kringloopwinkels die als onderneming opereren: allemaal verplicht tot wettelijke conformiteit. De termijn is vaak korter (gebruikelijk is één jaar voor tweedehands), maar dat moet dan wél expliciet vermeld worden bij de verkoop. Staat het er niet bij, dan geldt gewoon twee jaar.

Autoverkopers proberen dit vaak te omzeilen met clausules als "geen garantie gegeven" of "verkocht in huidige staat". Deze clausules zijn ongeldig als ze strijdig zijn met dwingende consumentenbeschermingswetgeving. De kantonrechter oordeelde in meerdere uitspraken dat zo'n clausule de wettelijke conformiteit niet uitsluit.

Wat te doen bij een conflict: van vriendelijk mailen tot dagvaarden

Je product is kapot, de winkel weigert mee te werken. De standaardroute:

Stap 1: Schriftelijk reclameren bij de verkoper. Mail of schrijf een brief met foto's van het defect, aankoopbewijs en een duidelijke eis (reparatie, vervanging of geld terug). Geef een redelijke termijn, bijvoorbeeld twee weken.

Stap 2: Herinneren. Geen reactie? Stuur een herinnering en noem expliciet artikel 7:17 BW. Verkopers reageren vaak actiever als blijkt dat je je rechten kent.

Stap 3: Geschillencommissie. Voor producten onder de €5.000 kun je terecht bij de relevante geschillencommissie. De SGC (Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken) heeft commissies voor elektronica, witgoed, fietsen, schoenen, etc. Kosten: €25 tot €50. De bindende uitspraak is juridisch afdwingbaar. Veel webshops zijn aangesloten omdat het vertrouwen wekt, maar sommige weigeren de uitspraak te volgen. Dan helpt de deurwaarder.

Stap 4: Juridisch Loket of Consuwijzer. Voor gratis eerste advies. Ze kunnen inschatten of je zaak sterk genoeg is voor vervolgstappen.

Stap 5: Kantonrechter. Voor grotere bedragen of complexe zaken. Eenvoudige zaken (onder €5.000) kun je zonder advocaat behandelen. De griffierechten bedragen in 2026 tussen €87 en €632 afhankelijk van de hoogte van de vordering.

Praktisch gezien: de meeste geschillen lossen op tussen stap 1 en 3. Grote ketens als Bol.com, Coolblue en MediaMarkt vermijden publiciteit en zijn doorgaans bereid tot schikken bij een terechte klacht. Kleine webshops of buitenlandse verkopers zijn lastiger.

Hoe lang moet een product meegaan? De ongeschreven norm

De wet zegt niet "een wasmachine moet minimaal acht jaar meegaan". Dat zou ook lastig zijn, want gebruik verschilt. Toch hanteren rechters en geschillencommissies vuistregels over redelijke levensduur.

De Consumentenbond publiceert regelmatig testresultaten met levensduurindicaties. Deze zijn niet juridisch bindend maar worden wel gebruikt door geschillencommissies als referentie. Voorbeelden uit 2025:

• Wasmachines: 8 tot 12 jaar
• Koelkasten: 10 tot 15 jaar
• Televisies: 6 tot 8 jaar
• Laptops: 4 tot 6 jaar
• Smartphones: 3 tot 5 jaar
• Schoenen (dagelijks gebruik): 1 tot 2 jaar

Gaat je wasmachine na vier jaar kapot? Dan valt dat binnen de twee jaar wettelijke conformiteit niet meer, maar je kunt wel een beroep doen op artikel 7:17 BW lid 2 sub b: "het niet in overeenstemming zijn met de voor de doeleinden waarvoor zaken van het desbetreffende type gewoonlijk worden gebruikt". Als kan worden aangetoond dat vergelijkbare wasmachines gemiddeld acht jaar meegaan, kun je een vordering instellen op basis van gedeeltelijk falen.

Sommige rechters kennen dan een korting toe. De gedachte: je hebt vier van de verwachte acht jaar gebruik gehad, dus je krijgt 50% van de nieuwprijs terug. Andere rechters oordelen dat vier jaar voor een wasmachine van €600 gewoon acceptabel is. Uitkomsten verschillen.

Wat bijna iedereen mist: de kans van slagen bij dit soort claims is groter als het om een bekend kwaliteitsmerk gaat dat juist op duurzaamheid adverteert. Miele-wasmachines worden verkocht met de belofte "20 jaar meegaan". Gaat zo'n machine na vijf jaar kapot, dan is een vordering sterker dan bij een Proline-budgetmodel.

Garantie bij diensten: dit vergeet iedereen maar het geldt wél

Niet alleen producten, ook diensten vallen onder conformiteitsregelingen. Artikel 7:16 BW stelt dat een dienst moet worden verricht "zoals een opdrachtgever bij de gegeven omstandigheden mag verwachten".

Voorbeelden waar dit speelt:

• Schilder verft je huis, na drie maanden bladert de verf. Conform gedurende redelijke termijn? Nee. Je mag verwacht dat een professionele schilderbeurt minimaal vijf jaar meegaat.
• Garage repareert je auto, na twee weken gaat hetzelfde onderdeel weer kapot. De garage moet dit kosteloos opnieuw repareren.
• Kapper knipt je haar en het resultaat is volstrekt anders dan afgesproken. Je kunt prijsvermindering eisen.

Veel dienstverleners geven vrijwillig "garantie op het werk": zes maanden, een jaar. Dat is mooi, maar ook zonder zo'n belofte heb je wettelijke rechten. De vraag is altijd: heeft de dienstverlener geleverd wat je mocht verwachten?

Geschillencommissies voor garages (BOVAG), kappers (ANKO), schilders (FOSAG) behandelen deze zaken. Hun uitspraken tonen een patroon: bij technische diensten (reparaties, installaties) geldt vaak een impliciete garantie van minimaal een half jaar. Bij esthetische diensten (kapper, nagelstylist) is het lastiger omdat verwachtingen subjectief zijn.

Wat als de verkoper failliet gaat? Jouw rechten verdampen niet zomaar

Winkel failliet, garantie weg? Niet altijd. Bij faillissement wordt je een concurrent crediteur: je staat in de rij voor eventuele uitkering. Praktisch betekent dit vaak: niets terugkrijgen.

Maar drie uitzonderingen:

1. Betaald met creditcard: Veel creditcardmaatschappijen bieden chargebackregelingen. Als je een product besteld hebt maar door faillissement niet geleverd krijgt, kun je het bedrag terugvorderen via de creditcardmaatschappij. Dit moet wel binnen 120 dagen na transactie.

2. Fabrieksgarantie blijft geldig: Het faillissement van de verkoper raakt de fabrieksgarantie niet. Kocht je een Samsung-tv bij een gefailleerde webshop? De fabrieksgarantie van Samsung geldt nog steeds. Je bent alleen je wettelijke rechten jegens de verkoper kwijt.

3. Garantiefonds Reisgelden voor reizen: Bij pakketreizen en vliegtickets beschermt de SGR (Stichting Garantiefonds Reisgelden) je tot €4.500 per persoon. Dit geldt niet voor fysieke producten.

De Consumentenbond adviseert: koop bij grote aankopen liever bij gevestigde partijen. Een webshop die plots met 50% korting adverteert kan financiële problemen hebben. Check reviews, check of ze lid zijn van een geschillencommissie (WebwinkelKeur, Thuiswinkel Waarborg). Deze lidmaatschappen zijn geen garantie, maar verlagen het risico.

Internationale aankopen: de garantie die vooral op papier bestaat

Bestellen bij Chinese webshops via AliExpress, Temu of Shein? De wettelijke consumentenrechten gelden in principe ook. De Europese consumentenrichtlijn beschermt EU-consumenten ongeacht waar de verkoper gevestigd is. Praktisch afdwingen is echter een nachtmerrie.

Chinese platforms bieden vaak "buyer protection": geld terug als het product niet aankomt of niet klopt. Dat is iets anders dan wettelijke conformiteit. De buyer protection dekt niet "product werkte drie maanden en ging toen kapot". Voor dat laatste zou je een procedure moeten starten tegen een bedrijf in China. Advocaatkosten alleen al zijn hoger dan de productwaarde.

Amazon en eBay zitten ertussenin. Amazon heeft Europese entiteiten, wat juridische stappen mogelijk maakt. eBay is een marktplaats, dus je claim is tegen de individuele verkoper. Check altijd of de verkoper binnen de EU zit.

Brexit-effect: bestellingen bij Britse webshops vallen sinds 2021 niet meer automatisch onder EU-consumentenbescherming. Je kunt nog steeds een claim indienen, maar de Britse rechter zal Brits recht toepassen, niet Nederlands. In de praktijk vergelijkbaar, maar net even lastiger.

Verlengde garantie: wanneer het zin heeft en wanneer niet

Elektronicaretailers verdienen een aanzienlijk deel van hun winst op verlengde garanties. De winstmarge op een televisie is soms €30, op de vijfjaarsgarantie €90. Dat zegt iets over de werkelijke waarde.

Wanneer is het zinvol?

• Voor producten die je dagelijks intensief gebruikt én duur zijn: professionele fotocamera's, laptops voor freelancers. De kans op slijtage is reëel.
• Als je onhandig bent: veel telefoons sneuvelen door vallen. Schermreparatie kost €200 tot €400. Een garantie met schadedekking voor €80 kan zich terugverdienen.
• Voor producten met hoge reparatiekosten: tv's groter dan 55 inch, luxe koffiezetapparaten. Reparatie buiten garantie kost al snel €300.

Wanneer is het weggegooid geld?

• Bij goedkope producten: verlengde garantie voor €30 op een waterkoker van €50 is onzin.
• Bij producten met lage faalcijfers: koelkasten en vriezers gaan zelden kapot in de eerste vijf jaar. De Consumentenbond meet failure rates onder 5%.
• Als het dezelfde dekking is als wettelijke conformiteit: sommige "verlengde garanties" dekken alleen fabricagefouten. Dat heb je sowieso al twee jaar.

Lees altijd de voorwaarden voordat je afrekent. Wat wordt gedekt? Eigen risico? Maximaal uitkeringsbedrag? Sommige garanties dekken maximaal de restwaarde, die elk jaar daalt. Na drie jaar is je laptop volgens hun tabel nog €200 waard, terwijl de reparatie €350 kost. Dan betaal je zelf bij.

Wanneer juridisch advies echt nodig is

De meeste consumentenconflicten lossen op zonder advocaat. Geschillencommissies en kantonrechterzaken zonder rechtsbijstand zijn toegankelijk. Maar soms is professionele hulp nodig:

• Bij schade boven €5.000: de geschillencommissie is dan niet bevoegd en de kantonrechter behandelt de zaak complexer.
• Bij buitenlandse partijen: internationale procedures vereisen kennis van EU-verordeningen en conflictenrecht.
• Bij gezondheidschade door gebrekkig product: productaansprakelijkheid (artikel 6:185 BW) is gecompliceerder dan gewone conformiteit. Bewijslast ligt anders.
• Als de wederpartij een advocaat inschakelt: ongelijke wapens werken in je nadeel.

Het Juridisch Loket biedt gratis advies tot een bepaald inkomen. Rechtshjulpverzekeringen (vaak onderdeel van inboedelverzekering) dekken advocaatkosten tot €50.000 of meer. Check of je dit hebt voordat je zelf een advocaat inhuurt.

Waarom fabrikanten garanties verkorten en waarom je dat moet weten

Een opvallende trend sinds 2020: grote fabrikanten verkorten fabrieksgaranties. Apple bood voorheen twee jaar op MacBooks in heel Europa, nu is dat teruggebracht naar één jaar met optie tot verlenging tegen betaling. Samsung verkortte de garantie op sommige smartphones van twee naar één jaar.

De reden? Productievolumes zijn zo hoog dat zelfs een faalpercentage van 1% miljoenenclaims betekent. Door garanties te verkorten verschuiven fabrikanten de last naar verkopers, die wettelijk aansprakelijk blijven.

Voor jou als consument maakt dit weinig uit: je wettelijke rechten veranderen niet. Maar het betekent wel dat je na het eerste jaar vaker bij de verkoper moet zijn in plaats van rechtstreeks bij de fabrikant. Verkopers vinden dit vervelend en proberen je soms alsnog door te sturen. Houd voet bij stuk: de verkoper is je contractpartij.

Een tweede trend: "garantie tegen inlevering oude product". Miele biedt extra garantiejaren als je je oude wasmachine inlevert. Technisch is dit geen