Verjaring van schulden bij een deurwaarder: zo werkt het

Disclaimer: Dit artikel biedt algemene juridische informatie over de verjaring van schulden in Nederland. Het vormt geen persoonlijk juridisch advies. Bij concrete schuldproblemen verdient het aanbeveling om contact op te nemen met het Juridisch Loket of een gespecialiseerde schuldhulpverlener.

Schulden verdwijnen niet vanzelf, maar ze kunnen wel verjaren. Dit betekent dat een schuldeiser op een bepaald moment zijn recht verliest om betaling via de rechter af te dwingen. Voor veel mensen met schulden die door een deurwaarder worden geïncasseerd, rijst de vraag wanneer die verjaring intreedt en wat dat praktisch betekent.

De basisregel staat in artikel 3:306 BW: gewone vorderingen verjaren na vijf jaar. Toch klopt het niet dat je schuld automatisch na vijf jaar van de baan is. De werkelijkheid blijkt aanzienlijk complexer. Deurwaarders kennen hun vak en weten precies hoe ze verjaring kunnen stuiten.

Wanneer begint de verjaringstermijn eigenlijk te lopen

De vijfjarige verjaringstermijn start op het moment dat een vordering opeisbaar wordt. Dit klinkt simpel, maar in de praktijk ontstaat hierover regelmatig discussie. Bij een koop op afbetaling begint de termijn op het moment dat je een termijnbedrag niet betaalt. Bij een lening start de verjaring wanneer de laatste betaling had moeten plaatsvinden. Een energiebedrijf kan zijn vordering laten verjaren vanaf de vervaldatum van de eindafrekening.

Voor belastingschulden geldt een andere regeling. De Belastingdienst hanteert een verjaringstermijn van vijf jaar voor het opleggen van een aanslag, maar eenmaal opgelegde aanslagen kunnen gedurende vijf jaar worden geïncasseerd. Deze termijn vangt aan op het moment dat de belastingaanslag onherroepelijk vaststaat.

De verjaringstermijn van studieschulden bij DUO bedraagt eveneens vijf jaar, maar dan gerekend vanaf het moment dat een afzonderlijke termijn niet is betaald. In de praktijk stuiten zij deze termijn vrijwel altijd tijdig, waardoor verjaring bij DUO zelden voorkomt.

Stuiting doorbreekt de verjaringstermijn volledig

Een deurwaarder beschikt over verschillende instrumenten om verjaring tegen te gaan. Stuiting houdt in dat de verjaringstermijn opnieuw begint te lopen. Dit kan op meerdere manieren gebeuren.

De meest krachtige vorm van stuiting is het uitbrengen van een dagvaarding door de schuldeiser. Zodra je een dagvaarding ontvangt om voor de rechter te verschijnen, begint de verjaringstermijn opnieuw. Ook een dwangbevel van een overheidsinstantie stuit de verjaring. Hetzelfde geldt voor een schriftelijke aanmaning, mits deze voldoet aan de wettelijke vereisten uit artikel 3:317 BW. Die aanmaning moet expliciet vermelden dat het om de uitoefening van een recht gaat en moet voldoende precies zijn over de vordering.

Een tweede belangrijke stuiting treedt op wanneer jij als schuldenaar de schuld erkent. Dit hoeft niet expliciet te gebeuren. Ook een kleine betaling op de schuld geldt juridisch als erkenning. Stel dat je tien euro betaalt op een openstaande schuld van drieduizend euro, dan begint de volledige verjaringstermijn opnieuw te lopen. Dit is een val waar veel mensen in trappen.

Sommige schuldenaren denken dat ze door een klein bedrag te betalen de deurwaarder tevreden houden. In werkelijkheid resetten ze daarmee de verjaringsklok. Ook een schriftelijke bevestiging dat je de schuld verschuldigd bent, bijvoorbeeld in een e-mail of WhatsApp-bericht naar de schuldeiser, geldt als erkenning.

Een executoriale titel stuit de verjaring voor twintig jaar. Zodra een rechter een vonnis heeft gewezen dat de schuldeiser gelijk geeft, of zodra een deurwaarder een executoriale titel heeft zoals een dwangbevel, verandert de verjaringstermijn van vijf naar twintig jaar (artikel 3:324 BW). Dit maakt een enorm verschil. Een schuld die juridisch is vastgesteld verdwijnt dus niet binnen afzienbare tijd.

Waarom verjaring in de praktijk zelden succesvol is

Hoewel de wetgeving een verjaringstermijn van vijf jaar kent, lukt het de meeste schuldenaren niet om deze termijn daadwerkelijk te halen. Professionele incassobureaus en deurwaarders beschikken over geautomatiseerde systemen die precies bijhouden wanneer een stuiting nodig is.

Zodra de verjaringstermijn nadert, sturen zij een nieuwe aanmaning of dagvaarding. Deze handelingen vergen weinig moeite voor een deurwaarder, maar zorgen ervoor dat de schuld in stand blijft. Veel schuldeisers verkopen hun vordering aan een incassobureau dat vervolgens decennialang probeert om tot inning te komen.

Een deurwaarder hoeft tijdens de verjaringstermijn niet actief te incasseren. Hij kan jarenlang stil blijven en vlak voor het verstrijken van de vijf jaar alsnog actie ondernemen. Dit gebeurt regelmatig bij kleinere vorderingen waarbij de schuldeiser wacht tot de schuldenaar weer inkomen of vermogen heeft.

De Hoge Raad heeft in meerdere uitspraken bepaald dat ook een aangetekende brief met een expliciete betalingsaanmaning de verjaring stuit, mits deze voldoende duidelijk is geformuleerd. Deurwaarders en incassobureaus kennen deze jurisprudentie en passen hun communicatie hierop aan.

Het verschil tussen verjaring en verwijdering uit BKR

Verwarring ontstaat vaak omdat de registratie bij het BKR (Bureau Krediet Registratie) andere termijnen kent dan de civielrechtelijke verjaring. Een achterstallige betaling staat vijf jaar geregistreerd bij BKR. Na die vijf jaar verdwijnt de registratie, maar dat betekent niet dat de schuld is verjaard.

Je kunt dus in de situatie komen dat je BKR-registratie is verwijderd, maar dat de schuldeiser nog steeds betaling kan eisen. De BKR-termijn heeft geen juridische betekenis voor het voortbestaan van de vordering zelf. Het is louter een registratie die financiële instellingen gebruiken om kredietwaardigheid te beoordelen.

Omgekeerd kan een schuld wel degelijk zijn verjaard terwijl de BKR-registratie nog bestaat. In dat geval kun je de verwijdering bij BKR aanvragen door aan te tonen dat de onderliggende vordering is verjaard. BKR controleert dit echter niet actief; jij moet zelf actie ondernemen.

Wanneer kun je een beroep doen op verjaring

Een schuld die is verjaard, hoef je niet meer te betalen. Dit roept de vraag op hoe je daar praktisch mee omgaat. Verjaring werkt niet automatisch. Je moet er zelf expliciet een beroep op doen. Dit betekent dat je schriftelijk aan de schuldeiser of deurwaarder moet melden dat je de verjaring inroept.

Een simpele brief volstaat waarin je stelt dat de vordering is verjaard en dat je daarom geen betaling zult verrichten. Vermeld de datum waarop de vordering opeisbaar werd en leg uit waarom er geen stuitingshandelingen zijn geweest. Vraag tegelijkertijd om schriftelijke bevestiging dat de incasso wordt gestaakt.

Verwacht niet dat een deurwaarder dit zonder slag of stoot accepteert. Vaak ontvangt je een reactie waarin wordt gesteld dat er wel degelijk stuitingshandelingen zijn geweest. Mogelijk stuurt de deurwaarder bewijsstukken mee van eerdere aanmaningen. In dat geval is het aan jou om te beoordelen of die documenten inderdaad voldoen aan de wettelijke eisen voor stuiting.

Als de deurwaarder blijft incasseren terwijl jij een beroep op verjaring hebt gedaan, rest uiteindelijk de gang naar de rechter. De kantonrechter beoordeelt dan of de schuld daadwerkelijk is verjaard. Dit vergt juridische kennis en bij voorkeur bijstand van een advocaat of juridisch adviseur.

Bijzondere situaties waar andere regels gelden

Sommige schulden kennen een andere verjaringstermijn dan vijf jaar. Voor schade door onrechtmatige daad geldt een verjaringstermijn van vijf jaar na de dag waarop de benadeelde bekend werd met de schade en de aansprakelijke persoon (artikel 3:310 BW). Voor letselschade geldt echter een langere termijn van twintig jaar.

Huurschulden verjaren na vijf jaar, maar verhuurders stuiten deze termijn meestal door tijdig een betalingsachterstand voor te leggen aan de kantonrechter. Zodra een vonnis tot ontruiming is gewezen, ontstaat er een executoriale titel waardoor de verjaringstermijn twintig jaar wordt.

Schulden uit arbeidsverhoudingen, zoals onbetaald loon, verjaren eveneens na vijf jaar. In de praktijk dienen werknemers echter binnen twee jaar bezwaar te maken tegen hun loonstrook, anders geldt deze als akkoord (artikel 7:632 BW). Na die twee jaar wordt het lastiger om alsnog loonvorderingen te laten gelden.

Alimentatieschulden kennen een verjaringstermijn van vijf jaar per termijn. Dit betekent dat elke afzonderlijke maandelijkse alimentatiebetaling na vijf jaar verjaard. De alimentatieverplichting zelf blijft echter bestaan voor toekomstige termijnen. In de praktijk wordt alimentatie vaak verrekend via het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen), waardoor zij bijna nooit verjaren.

De rol van de deurwaarder bij verjaarde schulden

Een deurwaarder mag een verjaarde schuld niet meer incasseren via gedwongen tenuitvoerlegging. Dit betekent dat beslag leggen, loonbeslag of het verkopen van goederen niet meer is toegestaan. Wel mag een deurwaarder contact blijven opnemen met de vraag om vrijwillige betaling.

Deze praktijk zorgt voor irritatie bij schuldenaren die menen dat hun schuld is verjaard. Juridisch gezien handelt een deurwaarder niet onrechtmatig door om vrijwillige betaling te vragen. Pas wanneer hij de indruk wekt dat juridische dwangmaatregelen volgen, overschrijdt hij zijn bevoegdheden.

De Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) heeft een klachtenregeling voor onzorgvuldig handelen. Als een deurwaarder blijft dreigen met beslag terwijl hij weet dat de schuld is verjaard, kun je hierover een klacht indienen. In ernstige gevallen kan dit leiden tot tuchtrechtelijke maatregelen.

Sommige deurwaarders verkopen verjaarde vorderingen door aan zogeheten 'claim hunters': bedrijven die oude schulden opkopen voor een fractie van het bedrag. Deze bedrijven hopen dat schuldenaren niet op de hoogte zijn van de verjaring en uit onwetendheid toch betalen. Zodra je ook maar één euro betaalt, herleeft de schuld en begint de verjaringstermijn opnieuw.

Hoe hou je de verjaringstermijn bij

Voor schuldenaren die een beroep op verjaring willen doen, is administratie cruciaal. Bewaar alle correspondentie van schuldeisers en deurwaarders. Noteer data van telefonische contacten. Bewaar enveloppen van aangetekende post, want de poststempel toont de verzenddatum.

Maak een overzicht met per schuld de volgende informatie: de oorspronkelijke schuldeiser, het bedrag, de datum waarop de vordering opeisbaar werd, en alle contactmomenten met de schuldeiser of deurwaarder. Dit overzicht helpt om te bepalen of er stuitingshandelingen zijn geweest.

Let op dat niet elk contact met een deurwaarder automatisch als stuiting geldt. Een algemene herinnering zonder expliciete verwijzing naar de vordering stuit de verjaring niet. Ook een brief waarin de deurwaarder vraagt of je wilt langskomen voor een gesprek heeft geen stuitende werking. De stuitingshandeling moet voldoen aan wettelijke vereisten.

In de praktijk blijkt het lastig om precies vast te stellen of stuiting heeft plaatsgevonden. De bewijslast ligt bij de schuldeiser, maar als er discussie ontstaat moet de rechter beslissen. Dit kan een kostbare en tijdrovende procedure worden, zeker als het om relatief kleine bedragen gaat.

Wat gebeurt er met rente en incassokosten

Gedurende de looptijd van een schuld kunnen er rente en incassokosten worden toegevoegd. De wettelijke rente bedraagt voor niet-handelstransacties momenteel 2% per jaar, tenzij er contractueel iets anders is afgesproken. Voor handelstransacties geldt een variabele wettelijke handelsrente die halfjaarlijks wordt aangepast.

Deze rente en incassokosten verjaren afzonderlijk. Elke rentecomponent die opeisbaar wordt, start zijn eigen verjaringstermijn van vijf jaar. Dit betekent dat de hoofdsom misschien is verjaard, maar dat recentere rentecomponenten nog kunnen worden gevorderd. In de praktijk speelt dit vooral bij oude schulden waarbij de schuldeiser jarenlang inactief is geweest.

Buitengerechtelijke incassokosten mogen worden berekend volgens het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten (BBI). Deze kosten zijn wettelijk gemaximeerd en afhankelijk van de hoogte van de hoofdsom. Voor een schuld tot €2.500 bedragen de maximale incassokosten €40 plus 15% van het meerdere boven €500.

Rechterlijke kosten en deurwaarderskosten komen bovenop de hoofdsom. Als een vonnis is gewezen, veroordeelt de rechter meestal ook in de proceskosten. Deze kosten krijgen dezelfde executoriale kracht als de hoofdsom en verjaren dus na twintig jaar.

Schuldregeling en verjaring

Veel mensen met schulden overwegen een Wet schuldsanieringstraject (Wsnp) of een minnelijke schuldregeling. Tijdens zo'n traject wordt de verjaring geschorst (artikel 295 lid 3 Faillissementswet). Dit betekent dat de verjaringstermijn niet doorloopt zolang de schuldsanering duurt.

Na afloop van een geslaagde schuldsanering worden alle schulden kwijtgescholden. Verjaring speelt dan geen rol meer. Bij een afgebroken schuldsanering herleven de schulden echter, en begint de verjaringstermijn opnieuw te lopen vanaf het moment van beëindiging.

Een minnelijke regeling via de gemeente of schuldhulpverlening heeft niet automatisch een schorsend effect op verjaring. Sterker nog, het aangaan van een betalingsregeling geldt vaak als erkenning van de schuld, waardoor de verjaringstermijn wordt gestuit. Wie verjaring wil laten intreden, kan dus beter geen regelingen treffen.

Dit creëert een paradoxale situatie. Schuldenaren die hun verantwoordelijkheid nemen en proberen tot een regeling te komen, verlengen daarmee de periode waarin hun schulden kunnen worden geïncasseerd. Schuldenaren die volledig passief blijven en geen enkele betaling doen, kunnen onder omstandigheden na vijf jaar een geslaagd beroep op verjaring doen.

Deze perverse prikkel is de wetgever bekend, maar wordt geaccepteerd als prijs voor het systeem van verjaringsregels. De gedachte is dat schuldeisers na een bepaalde periode niet langer met onzekerheid moeten worden geconfronteerd en dat schuldenaren recht hebben op een schone lei.

Wanneer juridische hulp echt nodig is

Het zelfstandig inroepen van verjaring kan, maar vergt juridische kennis en inzicht in je eigen situatie. Zodra een deurwaarder blijft incasseren na jouw beroep op verjaring, is professionele hulp verstandig. Het Juridisch Loket biedt gratis advies voor mensen met een inkomen tot anderhalf keer het sociaal minimum.

Bij complexe situaties met meerdere schuldeisers, executoriale titels of onduidelijkheid over stuitingshandelingen verdient het aanbeveling om een advocaat in te schakelen. Voor mensen met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid van gesubsidieerde rechtsbijstand via een toevoeging.

Schuldhulpverlening door gemeenten richt zich primair op het maken van afspraken met schuldeisers, niet op het juridisch bevechten van verjaring. Voor dat laatste heb je echt een advocaat nodig die gespecialiseerd is in incassorecht. De kosten hiervan moeten worden afgewogen tegen het bedrag van de schuld.

Bij twijfel over de vraag of een schuld is verjaard, kun je dit voorleggen aan een juridische dienstverlener voordat je contact opneemt met de deurwaarder. Zoals gezegd kan elk contact als erkenning worden uitgelegd, dus zorgvuldigheid loont.

De ethische kant van een beroep op verjaring

Juridisch gezien staat het je vrij om verjaring in te roepen. Moreel ligt dit soms gecompliceerder. Als je daadwerkelijk geld schuldig bent voor ontvangen diensten of producten, maar dit niet hebt betaald, kun je jezelf afvragen of het eerlijk is om je achter verjaring te verschuilen.

Sommige schuldenaren zitten klem tussen hun betalingsonmacht en hun verantwoordelijkheidsgevoel. Zij willen hun schulden best betalen, maar kunnen dat simpelweg niet. Voor hen kan verjaring uitkomst bieden om opnieuw te beginnen. Anderen hebben bewust jarenlang hun schuldeisers ontweken en beschouwen verjaring als een beloning voor volharding.

De wetgever heeft bewust gekozen voor verjaringsregels om een evenwicht te creëren tussen de belangen van schuldeisers en schuldenaren. Een schuldeiser die vijf jaar lang niets onderneemt om zijn vordering te incasseren, verdient in de visie van de wetgever niet dat deze vordering eindeloos blijft bestaan.

In de praktijk wordt het inroepen van verjaring vooral gebruikt bij schulden aan grote organisaties zoals energiebedrijven, telecombedrijven of financiële instellingen. Bij schulden aan individuen of kleine ondernemers voelen veel mensen een grotere morele verplichting om toch te betalen, zelfs als verjaring mogelijk zou zijn.